🌍 GeoVerse by Dr. Telore

सारांश पर्यावरण हे मानवाच्या अस्तित्वाचा मूलभूत आधार आहे. तथापि, वाढते शहरीकरण, औद्योगिकीकरण, नैसर्गिक संसाधनांचा अतिवापर आणि हवामान बदल यांमुळे जागतिक पर्यावरणीय समतोल धोक्यात आला आहे. संयुक्त राष्ट्र संघाच्या मते, जैवविविधतेचा ऱ्हास, भूमी अवनती आणि हवामान बदल ही २१ व्या शतकातील प्रमुख पर्यावरणीय आव्हाने आहेत. जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ च्या निमित्ताने पर्यावरण संरक्षणाचे महत्त्व, मानवी अतिक्रमणाचे परिणाम, युवक व नागरिकांची भूमिका, भारत सरकारचे प्रयत्न, भूगोलशास्त्राचे योगदान तसेच साताऱ्यातील अजिंक्यतारा किल्ला परिसरात हरित सातारा टीमद्वारे राबविण्यात येणाऱ्या पर्यावरणीय उपक्रमांचा आढावा या लेखात घेण्यात आला आहे. की-वर्ड्स (Key Words): पर्यावरण, शाश्वत विकास, हवामान बदल, जैवविविधता, अजिंक्यतारा, हरित सातारा, लोकसहभाग. १. प्रस्तावना दरवर्षी ५ जून रोजी जागतिक पर्यावरण दिन साजरा केला जातो. १९७२ मध्ये स्टॉकहोम येथे भरलेल्या संयुक्त राष्ट्रांच्या मानव पर्यावरण परिषदेनंतर या दिवसाची सुरुवात झाली. पर्यावरणीय समस्यांविषयी जनजागृती करणे आणि शाश्वत विकासासाठी जागतिक स्तरावर कृती घडवून आणणे हा या...

आज, ३ जून – जागतिक सायकल दिन 🚲🌿🌍 संयुक्त राष्ट्रसंघाने सायकलचे आरोग्य, पर्यावरण आणि शाश्वत विकासातील महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी हा दिवस साजरा करण्यास मान्यता दिली आहे. सायकल ही केवळ वाहतुकीचे साधन नसून आरोग्यदायी जीवनशैली, स्वावलंबन आणि पर्यावरण संवर्धनाचे प्रभावी माध्यम आहे. या निमित्ताने माझ्या जीवनप्रवासात सायकलने बजावलेल्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेच्या काही आठवणी आणि अनुभव शब्दबद्ध करण्याचा हा छोटासा प्रयत्न. सायकल हे माझ्यासाठी केवळ एक वाहन नव्हते, तर ती माझ्या जीवनप्रवासातील एक विश्वासू सहप्रवासी होती. बालपणापासून ते आजपर्यंतच्या माझ्या शैक्षणिक आणि संशोधनात्मक वाटचालीत सायकलने महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. अहिल्यानगर जिल्ह्यातील ब्राह्मणी (ता. राहुरी) या गावात माझे बालपण गेले. लहानपणापासून शेतीची कामे, गावातील दैनंदिन व्यवहार आणि विविध ठिकाणी जाण्यासाठी सायकलचा वापर नित्याचा होता. त्यामुळे सायकल ही केवळ वाहतुकीचे साधन न राहता ग्रामीण जीवनाचा अविभाज्य भाग बनली होती. माझे आजोबा कै. दशरथ यादव तेलोरे हे रायगड जिल्ह्यातील पेण येथे प्राथमिक शिक्षक होते. त्यांनी तेथे सायकल वापरण्यास स...